Verliefd op een klank

DSC_0122
Foto: Ellen Ji An Neve

Kun je verliefd worden op een klank? Misschien is dat een groot woord, maar op slag gegrepen, geraakt, gefascineerd was ik toch zeker toen ik voor het eerst de klank van een aeolische harp hoorde. Geraakt door de puurheid en zuiverheid, als waren het stemmen van een andere wereld die in een ultieme harmonie samenklonken. Gefascineerd door de eenvoud van het instrument, en tegelijkertijd de complexiteit van de fysica erachter. Ja, ik werd er door gegrepen, en het liet me sinds die tijd, ergens in 2011, niet meer los. 

Een tijdlang experimenteerde ik zelf met pvc-buizen en gitaarsnaren. Het resultaat mocht er best zijn, maar de klank was op afstand van meer dan een meter nauwelijks meer te horen. Met kunstenaar Rob van de Broek en vioolbouwer Elisabeth Muller experimenteerde ik een tijdlang verder, met visueel fraaie resultaten, maar nog steeds te weinig klank. 

102Ergens in 2016 raakte ik in gesprek met geluidskunstenaar Hans van Koolwijk. Hij had eerder een windharp gebouwd op de Lofoten in Noorwegen, en was op dat moment in gesprek met Museum Belvédère om ook daar er één te realiseren. Via hem kwam Jan Heinke uit Dresden in beeld, die een prototype had gebouwd van roestvrij staal. De combinatie van dit materiaal en een optimale vormgeving resulteerde in een prachtig instrument dat zelfs bij het geringste zuchtje wind een rijke klank produceert.  


JanHeinkeJan Heinke
begon zijn muzikale ontwikkeling in het kinderkoor van de Sächsische Staatoper Dresden. Hij studeerde saxofoon aan de Musikhochschule en ontwikkelde zich daarnaast tot boventoon-zanger en multi-instrumentalist op het gebied van etnische instrumenten. Midden jaren ’90 ontmoette hij de Amerikaanse geluidskunstenaar Bob Rutman die zijn fascinatie voor de klankeigenschappen van staal een impuls gaf. Samen met historische smid Albrecht Morgenstern ontwikkelde hij zijn Stahlcello, waarmee hij in 2018 de publieksprijs tijdens de Guthman Musical Instrument Competition in Atlanta won.  

windharp
foto: André Sietsma

De acht windharpen die Jan Heinke i.s.m. met orgelbouwer Steffen Hartmann voor
Koerikoeloem bouwde hebben twee verschillende formaten en bevatten elk resp. drie of vier nylon snaren. Deze worden gestemd op vaste toonhoogten, om verzekerd te zijn van een boventoon spectrum dat zich beweegt in overeenstemming met de overige instrumenten. Wat er uiteindelijk tijdens uitvoeringen gaat klinken wordt echter volledig bepaald door de wind. Dit zorgt voor soms magische momenten: een plotseling aanzwellen na een bepaald tekstfragment, of juist morendo wanneer ook de zangers en instrumentalisten zwijgen. Zodanig dat mensen uit het publiek na afloop kwamen vragen wie nou die windharpen bespeelde. Dat is nou het geheim van de smid…

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s